رسانه و تعلق‌پذیری ملی: مطالعه‌ای در باب تأثیر رسانه‌های جمعی بر تعلق‌پذیری ملی

نوع مقاله: علمی_ پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد برنامه‌ریزی درسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 استاد جامعه شناسی علوم اجتماعی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات تهران

چکیده

هدف اساسی پژوهش حاضر، تعیین رابطه بین عوامل اجتماعی و میزان قوم­گرایی شهروندان شهر تبریز می­باشد. در ارتباط با متغیرهای تحقیق، به لحاظ نظری از دیدگاه­های اسمیت، تامپسون، جنکیز،گیدنز، ...، استفاده شده است. روش تحقیق پیمایشی بوده و ابزار اندازه‌گیری پرسشنامه بسته پاسخ می‌باشد. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل شهروندان زن و مرد شهر تبریز می باشد که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه به تعداد 400 نفر و به روش نمونه‌گیری طبقه‌ای تصادفی انتخاب شده‌اند. پس از جمع‌آوری پرسشنامه­ها، اطلاعات لازم توسط نرم افزار spss مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. جهت آزمون فرضیات نیز به تناسب سطح متغیرها، از آزمون ضریب همبستگیr پیرسون، تحلیل رگرسیون استفاده شده است. بر اساس نتایج تحقیق، میانگین قوم­گرایی در بین شهروندان شهر تبریز 54/74 می‌باشد که نشان می­دهد به نسبت بالایی از پاسخ­دهندگان پایبند هویت ملی و ارزش­های ملی خود می‌باشند. نتایج تحلیل رگرسیون چند متغیره نشان می‌دهد، متغیرهای شبکه­های ماهواره­ای، شبکه­های اجتماعی و رسانه­ها 8/22 درصد تغییرات متغیر تعلق­پذیری ملی را تبیین می‌کنند.

کلیدواژه‌ها


 
1- احمدلو، حمید، (1381) بررسی رابطه میزان هویت ملی و هویت قومی در بین جوانان تبریز، پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
2- اسمیت، آنتونی، (1383) ناسیونالیسم: نظریه، ایدئولوژی، تاریخ، ترجمه منصور انصاری، تهران: مؤسسه مطالعات ملی.
3- تاجیک، محمدرضا، (1387) رسانه و بحران در عصر فراواقعیت، پژوهشنامه علوم سیاسی، شماره 4 : 83- 51.
4- جلایی پور، حمید­رضا و قنبری، علی، (1388) هویت ملی و ارزش‌های جهانی شدن با تأکید بر ایرانیان عرب زبان، پژوهش‌نامه علوم اجتماعی، سال سوم، شماره دوم، 188-165.
5- حاجیانی، ابراهیم، (1388) جامعه‌شناسی هویت ایرانی، تهران: پژوهشکده تحقیقات استراتژیک.
6- دهشیری، محمدرضا، (1388) رسانه و فرهنگ‌سازی، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال دوم، شماره 8.
7- رابرتسون، جفری، (1383) جنایت علیه بشریت، مشهد: دانشگاه علوم اسلامی رضوی.
8- رمضانی، رحمت، (1388) مقایسة نوع هویت دانش آموزان پیش دانشگاهی استفاده‌کننده از ماهواره و
شبکه‌های تلویزیونی خارجی، فصلنامه فرهنگ رسانه، سال ششم، شماره 23، 82-64.
9- ساروخانی، باقر و رضایی قادی، خدیجه، (1391) اینترنت و هویت ملی در میان کاربران، فصلنامه فرهنگ ارتباطات، سال دوم، شماره 5، 70-51.
10- ساروخانی، باقر، (1386) بررسی رابطه بین سرمایه اجتماعی (مؤلفه های آن) احساس امنیت اجتماعی در بین جوانان شهر ساری، فصلنامه جامعه­شناسی مطالعات جوانان، سال دوم، شماره دوم، 94-81.  
11- شرفی، ابولفضل، (1388) بی­هویتی و گرایش به غرب، پایان­نامة کارشناسی ارشد، تهران: دانشگاه تربیت مدرس.
12- عریضی، فروغ السادات، (1385) تأثیر ماهواره و هویت جنسی دختران جوان، مجله انجمن جامعه شناسی ایران، دوره هفتم، دوره 7، شماره 2، 100-76.
13- فکوهی، ناصر، (1388) همسازی و تعارض در هویت و قومیت، تهران: گل آذین.
14- فکوهی، ناصر و عیاری، آذرنوش، (1388) اینترنت و هویت در پنج هویت قومی ایرانی، مجله جهانی رسانه، دوره 4، شماره 1.
15- کلارک، لین‌شافلید، (1387) رسانه، معنا و هویت مذهبی در بستر پست‌مدرن، ترجمه حسین شیخ‌الاسلامی، رواق هنر و اندیشه، شماره 35.
16- گل محمدی، احمد، (1381) جهانی شدن، فرهنگ، هویت، تهران: نشر نی، چاپ چهارم.
17- گودرزی حسین، (1384) مفاهیم بنیادین در مطالعات قومی، تهران: موسسه مطالعات ملی.
18- مک لوهان، هربرت مارشال، (1377) برای درک رسانه­ها، ترجمة سعید آذری، تهران: انتشارات صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران، مرکز مطالعات، تحقیقات و سنجش برنامه‌ای.  
19- نیازی، محسن و شفائی مقدم، الهام، (1391) بررسی تأثیر رسانه­های جمعی در گرایش به هویت ملی (مطالعة موردی شهروندان شهرستان کاشان در سال 1390)، مطالعات میان­رشته­ای در رسانه و فرهنگ پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 129-99.


 
20- Barrett, M. & J. Short, (2009) Images of European Pepople in a Group of 5-10 Year Old English School Children, British Journal of Developmental Psychology, 10(25):  251-261.
21- Jenks, C, (2005) Subculture: The Fragmentation of the Social. Londan: Sage.
22- Keith, M. & Pile, S, (1999) Place and the Politics of ldentity, London. Routledge.
23- Mathews, G, (2000) Global Culture/Individual Identity: Searching for Home in the Cultural Supermarket, London: Routledge Press.
24- Ross, Karen. et al, (2003) Media and Audiences, London: Open University Press.
25- Silvestone, R. & Georgiou, M, (2005) Editorial Introduction: Media and Minorities in Multicultural Europe, in Journal of Ethnic and Migration Studies, 31 (3): 433-441.
26- Simmons, G, (2008) Marketing to Postmodern Consumers: Introducing the internet chameleon, European Journal of Marketing, 42 (3/4): 299 – 310.
27- Smith, A, (2001) National Identity, In Encarta Reference encyclopedia.
28- Stokes, J, (2003) How to do Media and Cultural Studies, London: Sage Publications.
29- Weedon, C, (2004) Culture and Identity, McGraw-Hill Publication.