بررسی تطبیقی مکاتب مطالعات فرهنگی و جامعه‌شناسی فرهنگی

نوع مقاله: علمی_ پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری سیاستگذاری فرهنگی، دانشگاه خوارزمی و عضو باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات

چکیده

فرهنگ، بستری است که تمام رفتارهای پایدار اجتماعی در درون آن صورت می­گیرد. منظور از بستر، محیط غیرمادی ساخته شده انسانی است که شامل ارزش­ها، باورها، آداب و رسوم و غیره است و مهمترین ویژگی آن پایداری و چسبندگی است و به رفتارهای پایدار انسان شکل می­دهد. در حقیقت رفتارهای پایدار انسان نتیجه فرهنگ خاصی است که دارد و تفاوت این رفتارها نتیجه تفاوت فرهنگ­ها است. براین اساس مکاتب و نظریات گوناگونی به فرهنگ و زمینه­های آن‌ها پرداخته­اند. در این مقاله ما در صدد برآمده‌ایم تا دو مکتب مطالعات­فرهنگی و جامعه شناسی­فرهنگی را که ضمن تأثیر­گذاری بر جریان­های موجود در جامعه نقش مهمی را در این راه ایفا کرده­اند، بررسی کنیم. براین اساس در ابتدا مکتب مطالعات­فرهنگی معرفی شده است و در مرحله بعد به معرفی جامعه­شناسی فرهنگی پرداخته­ایم و در پایان مقایسه‌ای بین دو مکتب مذکور از حییث تفاوت­های دو مکتب ذکر شده است. دو مکتب فوق با وجود مشترکاتی مانند خاستگاه مارکسیستی و خاستگاه اروپایی دارای تفاوت‌هایی نیز با هم هستند این تفاوت ها عبارتند از نوع نگاه آن­ها به فرهنگ، موضوع مورد مطالعه آن­ها، تفاوت در مکان­های جغرافیایی متفاوت و نوع رویکرد اتخاذ شده از طرف دو مکتب برای بررسی پدیده­های اجتماعی. براین اساس این مکاتب اگرچه شباهت­هایی باهم دارند اما از نظر هستی­شناسی یعنی نوع نگاه آن­ها به فرهنگ، معرفت­شناسی و روش­شناسی دارای تفاوت­های اساسی با هم دیگر هستند.

کلیدواژه‌ها


 
باقری، شهلا، (۱۳۸۹) تولید دانش فرهنگی: چالش­ها و راهبردها، برگ فرهنگ، دوره جدید، شماره ۲۲، ۱۰۵-۸۸.
بهار، مهری، (۱۳۸۹) مطالعات­فرهنگی: اصول و مبانی، چاپ سوم، تهران: انتشارات سمت.
پاینده، حسین،(۱۳۸۵) شیوه­های جدید نقد ادبی: مطالعات­فرهنگی،  نامه­فرهنگستان، دوره ­هشت، شماره ۳، ۵۸-۴۱.
پولادی، فاطمه و دلگشایی، بهرام، (۱۳۹۳) مقایسه فرهنگ سنتی و فرهنگ مدرندر بوشهر با ارائه راهکارهای مدیریتی، مجله مدیریت فرهنگی، سال هشتم، شماره ۲۶، ۶۲-۳۹.
تامپسون، جان، (۱۳۷۷) مفهوم فرهنگ، علی­قاسم نژاد در بهروز گرانپایه، فرهنگ و جامعه، تهران: شریف.
جلائی پور، حمیدرضا و محمدی، جمال، (۱۳۹۲) نظریه­های متاخر جامعه­شناسی، چاپ چهارم، تهران: نشر­نی.
جمشیدی، فخری، (۱۳۹۲) درباره جامعه­شناسی­فرهنگی مروری بر دیدگاه جفری‌الکساندر، کتاب ماه علوم­اجتماعی، شماره ۶۳، ۹۰-۸۸.
حیدرپور، محمد و محمدی مزینانی، آتوسا، (۱۳۹۳) جامعه­شناسی­فرهنگ، تهران: انتشارات جامعه شناسان.
دانش­پژوه، منوچهر، (۱۳۸۱) فرهنگ ایرانی و تأثیر آن در فرهنگ جهان، مجله دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران، دوره صدو شصت و چهارم، شماره ۱۰۰۸، ۷۸-۶۷.
10. ذکایی، محمدسعید، (۱۳۹۲) مطالعات­فرهنگی دانشگاهی در ایران: دستاوردها، چالش­ها و افق­ها، فصلنامه تحقیقات فرهنگی، دوره ششم، شماره ۱، ۲۲-۱.
11. رضایی، محمد، (۱۳۹۴) جامعه­شناسی­فرهنگ، جامعه­شناسی­فرهنگی و مطالعات­فرهنگی، در مجله الکترونیکی فرهنگ و ادب،
                                                                    123596 http://vista.ir/article/
12. روجک، کریس، (۱۳۹۰) مطالعات­فرهنگی، ترجمۀ: پرویز علوی، تهران: انتشارات ثانیه.
13. روح­الامینی، محمود، (۱۳۸۸) زمینه فرهنگ­شناسی تالیفی در انسان­شناسی، مردم شناسی، چاپ نهم، تهران: انتشارات عطار.
14. رشیدی، ذوالفقار و دانش­فرد، کرم­اله،(۱۳۹۵) اعتباریابی الگوی اجرای برنامه­های فرهنگی در سند چشم­اندازافق ۱۴۰۴، مطالعات­میان­فرهنگی، شماره ۲۹، ۴۰-۹.
15. فخرائی، سیروس، (۱۳۸۸) تفکر جامعه­شناختی جفری­الکساندر، فصلنامه جامعه­شناسی، سال اول، شماره ۴، ۵۴-۲۹.
16. فرو، جان و موریس، میگن، (۱۳۹۰) مطالعات­فرهنگی مفاهیم و روش­ها، ترجمه: محسن ناصری راد، برگ فرهنگ، شماره ۲۳، ۱۷۳-۱۶۰.
17. اللهیاری فومنی، محمد، (۱۳۹۲) جهانی شدن و تحولات هویتی از منظر رهیافت مطالعات­فرهنگی، فصلنامه علوم­اجتماعی، شماره ۶۸، ۸۷-۷۱.
18. محمدی،جمال، (1388) درباره مطالعات­فرهنگی،تهران،انتشارت چشمه.
19. محمدی،جمال، (۱۳۹۱) جامعه­شناسی­فرهنگی­الگزندر، خبرنامه انجمن ایرانی مطالعات فرهنگ و ارتباطات، شماره ۱۷ و ۱۸، ۱۱-۶.
20. محمودی، محمد تقی، (۱۳۹۱) مطالعات­فرهنگی و برنامه درسی: دیدگاه­ها و موضوعات، فصلنامه مطالعات برنامه درسی ایران، سال هفتم، شماره ۲۶، ۵۴-۳۳.
21. مک گوییگان،جیم، (1388) بازاندیشی در سیاست­فرهنگی،ترجمه نعمت­اله فاضلی و مرتضی قلیج، تهران: انتشارات دانشگاه امام صادق(ع).
22. ماحوزی، رضا، (۱۳۹۰) بنیاد فلسفی فرهنگ، فصلنامه تخصصی فلسفه و کلام، شماره ۵، ۱۹-۷.
23. نبوی، سیدحسین، (1390) نخستین صورت سازه­فرهنگی «غرب» و «تجدد» در ایران معاصر(دوره قاجاری). رساله دکتری، دانشگاه تهران: دانشکده علوم اجتماعی.
24. نبوی، سیدحسین، (۱۳۹۱) درآمدی بر جامعه­شناسی­فرهنگی جفری­الگزاندر، جزوه درسی دانشگاه­خوارزمی، گروه علوم اجتماعی


Alexander, J, C. Giesen, B. and Mast, J,L (2006) Social Performance: Symbolic Action, Cultural Pragmatics, and Ritual. New York: Cambridge University Press.                                                   
Alexander, J, (1988). “The New Theoretical Movement”. In Smelser, N. J. Handbook of Sociology. Beverly Hills, CA: Sage Publications. pp. 77–101.
Alexander, J, (2003). “The Meanings of Social Life_ A Cultural Sociology”, Oxford University Press.
Alexander, J, (2006). “On the social construction of moral universals: the Holocaust from war crime to troma Drama, in jeffry alexander, the meaning of social life: A cultural sociology”. Oxford & New york. oxford university press.
Alexander, J, (2006). “The Civil Sphere”. London and New York: Oxford University Press. pp. 4–6.
Alexander, J, (2008). “Clifford Geertz and the strong program: the Human sciences and cultural sociology”, cultural sociology, Vol. 2, No. 2, pp. 157-168.
Alexander, J, And  Smith, p.,(1999). “ Cultural stuctures, social action, and the discoyrses of American civil society: Areply to Battani, Hall, and Powers”, Theory and society, Vol. 28, No.3, pp.455.
Kurasawa, F. (2004), Alexander and The Cultural Refounding of American Sociology. SAGE Publications, (London, Thousand Oaks,CA and New Delhi), pp:53-64.
Semasko, L. (2006). “Review of Jeffrey Alexander’s book The Meanings of Social Life: a Cultural Sociology. New York: Oxford University Press, 2003,  This review with some changes is published in International Sociology. Review of Books (ISRB), Vol. 21, No. 6, PP:834-838 .