نوع مقاله : علمی_ پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مطالعات تحلیلی و تطبیقی هنر اسلامی،دانشکده هنر،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکز

2 دانشیارهنر، دانشکده هنر،دانشگاه آزاد اسلامی،واحد تهران مرکز

3 استادیار هنر، دانشکده هنر جهاد دانشگاهی

چکیده

نقاشی جنگ که تأثیر بسزایی در روند شکل‌گیری جریان‌های پس از خود دارد، در یک متن گفتمانی خاصّی پدید آمده است. در این مقاله به‌صورت توامان «متن» و «بافت» مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. به جهت مناسب بودن موضوع و قابلیّت فوق‌العاده نظریه گفتمان لاکلاوموف در تبیین تمامی امور و پدیده‌های سیاسی ـ اجتماعی این نظریه به عنوان چارچوب نظری در نظر گرفته شده و نقاشی‌های دفاع مقدس و بازنمایی جنگ در آنها و تولید گفتمان جدید پرداخته شده است. از آنجا که نقاشی‌ها به عنوان منبع مهمی برای بازنمایی وضعیت دورۀ جنگ هستند، تعدادی از آثار هنرمندان در طول دوران دفاع مقدس و پس از آن تحلیل گفتمان شده و با انتخاب نمونه‌هایی مشخّص از نقاشی‌های دوره جنگ و پساجنگ اقدام به خوانش بافت و متن شده است. داده­های این پژوهش نقاشی­های دوران جنگ و پساجنگ هستند که از بین آن­ها چند نمونه انتخاب شده است. برای انتخاب نمونه­ها از گردآوری اطلاعات مبتنی بر اسناد تحلیل گفتمان و تحلیل متن و در انتخاب جمعیّت نمونه از شیوه نمونه‌گیری هدفمند استفاده شد. این پژوهش نشان می­دهد که مفاهیم ولایت، شهادت، شهید، دفاع، مقاومت، جهاد و.... در فرهنگ ایرانی که آمیخته با فرهنگ اسلامی است به شکل مقدس در جنگ مورد توجّه قرار گرفته و توسط گفتمان بار تولید شده است. همچنین با اشاره به این مفاهیم و المان‌ها نشانه‌های اسطوره‌ای موجود در تصاویر، چگونگی بازتولید مفهوم مقدس و تحلیل دال‌های مرکزی آثار برخی هنرمندان کلیدی در این دو دوره در روند این پژوهش آشکار شد.گفتمان نقاشی انقلاب در طی گذار به گفتمان جنگ تحت تأثیر عوامل سیاسی ـ اجتماعی و جابجایی روابط قدرت با تحولات بنیادینی در شیوه بازنمایاندن جنگ و پیرامون آن مواجه است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Discourse Analysys of Holy Defense Painting

نویسندگان [English]

  • nayere mobinipour 1
  • Mohammadreza Sharifzadeh 2
  • mohammadali khabari 3

1 PhD Student in Analytical and Comparative Studies of Islamic Art, Faculty of Arts, Islamic Azad University, Tehran Center Branch

2 Associate Professor of Art research, Faculty of Art, Islamic Azad University Centeral Tehran Branch,Iran

3 Assistant Professor and Faculty member of jahad University

چکیده [English]

Having a profound effect on the process of the formation of post-war currents, the painting of war has emerged in a particular discourse context. In this paper, both text and context are studied. Due to the exceptional subject matter and ability of Laclau and Chantal Mouffe’s theory of discourse in explaining all socio-political phenomena, this theory has been considered as a theoretical framework and the paintings of holy defense and their representations of war and the production of new discourse have been discussed. Since paintings are an important source of representation of the state of war, a number of artists' works during the holy defense were subsequently analyzed by discourse and read text and context through selected samples of war and postwar paintings.
The war and post-war paintings constitute this research data, and several samples are selected from. The selection was based on discourse analysis and textual analysis and purposive sampling was used to choose the statistical society. The following research indicates that the concepts of guardianship, martyrdom, martyr, defense, resistance, jihad, etc. in Iranian culture mixed with Islamic culture have been considered sacred in the war and reestablished by discourse. Referring to these concepts and elements, the mythical symbols in the images, reestablishing of the concept “holy”, and the central signification of some of the key artists’ works in these two periods became apparent in this research. The discourse of the revolution painting is encountered with that of war under the influence of socio-political factors and the shift of relations’ power with fundamental changes in the way in which the war is represented

کلیدواژه‌ها [English]

  • Discourse
  • painting of war
  • painting of holy defense
  • Resistance
  • Revolution
اسکندری، ایرج (1385). جنبش انقلابی هنر ایران، فصلنامه هنرهای تجسمی، شماره 25.
اسکندری، ایرج (1382 ) . انقلاب و انقلابگری در نقاشی معاصر ایران، هفتهنامه تندیس، شماره 10.
بارت، رولان (1386). اسطوره، امروز، ترجمه شیرین دختر دمیتان، تهران، نشر مرکز، چاپ 4 
بشیریه، حسین (1378) .نظریه های فرهنگ در قرن بیستم. تهران؛ آینده پویان.
تاجیک، محمدرضا، (1383). گفتمان، پادگفتمان و سیاست، تهران: موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
چلیپا، کاظم (1391 ). مجموعه آثار نقاشی کاظم چلیپا، تهران: سوره مهر.
خانی، مینو (1385). رنگ جنگ ایران و عراق، انتشارات ارمتان، فرانسه: چاپ اول.
رهنورد، زهرا (1385). حکمت هنر اسلامی، تهران، سمت، چاپ 4
9 .رهنورد، زهرا (1385). هنر و ادبیات انقلاب اسلامی، ویژهنامه جامه جم (ضمیمه سپیده)، دی، ضمیمه شماره 1917
فرامرزی، محسن (1390 .(مقایسه تطبیقی با رویکرد نشانه شناسی آگهی های بازرگانی تلوزیونی ایران و شبکه های ماهوارهای. سال ششم، شماره دوازدهم.
کالر، جاناتان. 1390 ،فردینان دوسوسور، ترجمه کوروش صفوی، تهران: نشر هرمس.
گودرزی، مرتضی (1387). نقاشی انقلاب، چاپ اول. انتشارات فرهنگستان هنر.
میلز، آندرو وبراویت (1385 ). درآمدی بر نظریه فرهنگی معاصر، ترجمه مجال محمدی، تهران، ققنوس
نجومیان، امیر علی (1385). نشانه از دیدگاه دریدا. پژوهشنامه فرهنگستان هنر، شماره ی اول.
نیکولز، بیل (1385 ). ساختارگرایی، نشانه شناسی سینما، ترجمه علاءالدین طباطبایی، تهران، نشر هرمس، چاپ دوم.
هانتیگون، ساموئل(1996) ،برخورد تمدنها و بازسازی نظم جهانی، مترجم: محمدعلی حیدر رفیعی، 1378 ،قم: موسسه فرهنگی طاها.
هادی، روح االله؛ عطایی، تهمینه (1388). مبانی زیبایی شناختی رئالیسم سوسیالیستی. مجلهی دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
هنردوست، مینا (1393). بررسی و مقایسه تطبیقی آثار نقاشی کاظم چلیپا ، ناصر پلنگی ، حسین خسروجردی، در دهه اول و سوم انقلاب اسلامی . کارشناسی ارشد ، دانشگاه تهران ، دانشکده هنرهای تجسمی
یوسفپناه، کامله (1388). برسی جریان هـای موجـود در نقاشـی معاصـر ایـران (پـس از انقـلاب اسـلامی)، کارشناسی ارشد، دانشکده هنر و معماری .
گوردزی، مصطفی( 1368) . ده سال با نقاشان انقلاب اسلامی ایران 1357 تا 1368 حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی، تهران: چاپ اول. 2 .گودرزی، مصطفی(گردآورنده. 1387 ،خیال شرقی: کتاب تخصصی هنرهای تجسمی، کتاب چهارم، تهران: فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران.